Toàn cảnh điểm mới Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định 217/2026/NĐ-CP
Phân tích toàn diện các thay đổi cốt lõi về thẩm định BCNCKT, quản lý chi phí, chất lượng thi công và hợp đồng xây dựng theo hệ thống văn bản mới có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
Từ ngày 01/07/2026, hệ thống pháp luật đầu tư xây dựng Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn chuyển biến toàn diện với hiệu lực thi hành của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và chùm Nghị định hướng dẫn thi hành quan trọng của Chính phủ:
- Nghị định 217/2026/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng (thay thế Nghị định 15/2021/NĐ-CP).
- Nghị định 206/2026/NĐ-CP: Quy định chi tiết về quản lý chi phí đầu tư xây dựng (thay thế Nghị định 10/2021/NĐ-CP).
- Nghị định 207/2026/NĐ-CP: Quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình (thay thế Nghị định 06/2021/NĐ-CP).
- Nghị định 210/2026/NĐ-CP: Hợp đồng xây dựng (thay thế Nghị định 37/2015/NĐ-CP và Nghị định 50/2021/NĐ-CP).
- Nghị định 193/2026/NĐ-CP: Quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành.
Dưới đây là sơ đồ trực quan toàn cảnh hệ thống văn bản pháp luật xây dựng 2026:
1. Cải cách quy trình thẩm định Báo cáo Nghiên cứu Khả thi (BCNCKT)
Theo Nghị định 217/2026/NĐ-CP, quy trình thẩm định dự án đầu tư xây dựng được tinh gọn mạnh mẽ:
- Phân định rõ thẩm quyền thẩm định: Tăng cường phân cấp thẩm quyền thẩm định thiết kế cơ sở cho cơ quan chuyên môn trực thuộc người quyết định đầu tư đối với các dự án nhóm B, nhóm C, giảm tải cho các Sở Xây dựng chuyên ngành.
- Tích hợp kiểm tra PCCC và Môi trường: Rút ngắn thời gian thẩm định liên ngành, cho phép lấy ý kiến đồng thời về an toàn phòng cháy chữa cháy và đánh giá tác động môi trường trong giai đoạn thẩm định BCNCKT.
- Chuẩn hóa hồ sơ đầu vào: Quy định cụ thể định dạng và cấu trúc hồ sơ nộp thẩm định, thúc đẩy nộp hồ sơ số hóa qua Hệ thống thông tin và CSDL quốc gia về hoạt động xây dựng (theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP).
2. Quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo Nghị định 206/2026/NĐ-CP
Các điểm mới đáng chú ý trong quản lý chi phí:
- Phương pháp xác định Tổng mức đầu tư: Bổ sung hướng dẫn chi tiết về sử dụng dữ liệu chi phí của các công trình tương tự đã thực hiện và ứng dụng chỉ số giá xây dựng cập nhật theo tháng.
- Kiểm soát dự phòng phí: Quy định trần tỷ lệ dự phòng cho yếu tố trượt giá phải dựa trên chỉ số giá xây dựng thực tế của địa phương trong 3 năm gần nhất, tránh tình trạng tính thừa dự phòng gây đóng băng vốn đầu tư công.
- Ban hành đồng bộ hệ thống Thông tư chi phí: Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 36/2026/TT-BXD (phương pháp chi phí), Thông tư 37/2026/TT-BXD và 38/2026/TT-BXD (hệ thống định mức xây dựng mới) có hiệu lực đồng thời từ 01/07/2026.
3. Quản lý chất lượng thi công và vật liệu theo Nghị định 207 và 209/2026
- Nhật ký thi công điện tử: Khuyến khích và từng bước bắt buộc áp dụng nhật ký thi công số hóa, có định vị GPS và chữ ký số của tư vấn giám sát, chỉ huy trưởng.
- Hợp chuẩn hợp quy vật liệu (NĐ 209/2026/NĐ-CP): Siết chặt kiểm soát nguồn gốc và chứng chỉ chất lượng vật liệu đưa vào công trình, đặc biệt là thép xây dựng, bê tông thương phẩm, gạch không nung và vật liệu chống cháy.
- Đánh giá an toàn công trình: Thông tư 33/2026/TT-BXD hướng dẫn cụ thể quy trình kiểm định và đánh giá định kỳ an toàn chịu lực của các công trình công cộng tập trung đông người trong quá trình khai thác sử dụng.
4. Quy định chuyển tiếp đối với các dự án đang triển khai
Điều khoản chuyển tiếp tại các Nghị định mới quy định rõ:
- Dự án đã được phê duyệt BCNCKT/BCKTKT trước ngày 01/07/2026 thì không phải thẩm định, phê duyệt lại, trừ trường hợp điều chỉnh dự án.
- Các gói thầu đã phát hành E-HSMT trước ngày 01/07/2026 tiếp tục thực hiện theo quy định tại thời điểm phát hành.
- Hợp đồng xây dựng đã ký kết trước ngày 01/07/2026 tiếp tục thực hiện theo các điều khoản của hợp đồng đã ký và quy định pháp luật tại thời điểm ký kết.
Bạn có thể tra cứu toàn bộ văn bản và tải tệp PDF ký số chính thức tại mục Công cụ → Văn bản pháp lý trên hệ thống BuildSIA.