Dự toán · Chi phí

Điều chỉnh chi phí: tổng mức đầu tư, dự toán và giá hợp đồng

Dành cho chủ đầu tư khi chi phí thay đổi do điều chỉnh thiết kế, phạm vi hoặc điều kiện thực hiện. Kết quả là bảng nguyên nhân, giá trị, cấp quyết định và hồ sơ xử lý riêng cho chi phí dự án, dự toán và hợp đồng.

Ban biên tập BuildSIA06/10/2026

Phạm vi và kết quả cần đạt

Quy định cần nắm

Điều 10 quy định điều chỉnh tổng mức đầu tư; Điều 18 quy định điều chỉnh dự toán. Việc dùng dự phòng, thay đổi cơ cấu hoặc thay đổi thiết kế phải được xem xét theo trường hợp, thẩm quyền và căn cứ tương ứng. Không coi “còn dự phòng” là quyền tự chấp thuận mọi phát sinh cho nhà thầu. Điều 10 Nghị định 206/2026/NĐ-CP

Giá hợp đồng được điều chỉnh theo loại giá, nội dung thỏa thuận và quy định hợp đồng xây dựng. Giá thị trường tăng không tự động làm phát sinh quyền điều chỉnh cho mọi hợp đồng. Khi chi phí dự án được duyệt thay đổi, vẫn cần xử lý sửa đổi hợp đồng theo điều kiện áp dụng; hai quyết định không thay nhau. Điều 24 Nghị định 210/2026/NĐ-CP

Quy trình thực hiện

Bảng sau sắp xếp công việc theo thứ tự kiểm soát hồ sơ. Mỗi bước cần có người chịu trách nhiệm và bằng chứng hoàn thành; việc phân công cụ thể được ghi trong quyết định giao nhiệm vụ hoặc hợp đồng.

Bước	Công việc và điểm kiểm soát	Hồ sơ, kết quả lưu lại	Căn cứ
1	Lập hồ sơ nguyên nhân và xác định thay đổi phạm vi, thiết kế, giá hay thời gian.	Bảng nguyên nhân và tài liệu đối chiếu.	Điều 40 Nghị định 217/2026/NĐ-CP
2	Kiểm tra tác động tới tổng mức đầu tư, cơ cấu chi phí và nguồn vốn.	Bảng chi phí trước – sau và phương án xử lý.	Điều 10 Nghị định 206/2026/NĐ-CP
3	Lập dự toán điều chỉnh theo phạm vi và thiết kế hợp lệ.	Dự toán có tài liệu và đầu vào được kiểm tra.	Điều 18 Nghị định 206/2026/NĐ-CP
4	Xác định thẩm quyền, nội dung phải thẩm định, phê duyệt cho từng cấp giá trị.	Hồ sơ trình và quyết định phù hợp.	Điều 18 Nghị định 206/2026/NĐ-CP
5	Kiểm tra điều kiện sửa giá hợp đồng, ghi thỏa thuận và cập nhật theo dõi.	Phụ lục hợp đồng, bảng thanh toán và lưu vết.	Điều 24 Nghị định 210/2026/NĐ-CP

Bảng kiểm trước khi chuyển bước

Nguyên nhân được chứng minh, không chỉ ghi “phát sinh”.
Chi phí đã tính trong hợp đồng được tách khỏi công việc ngoài phạm vi.
Bảng tổng hợp thể hiện cả tăng và giảm do thay đổi.
Dùng dự phòng hoặc điều chỉnh cơ cấu có căn cứ và người quyết định đúng.
Giá hợp đồng được xem xét theo loại hợp đồng, không theo một chỉ số chung mặc định.

Một nội dung chưa đủ căn cứ cần được ghi rõ tài liệu còn thiếu, người bổ sung và hạn xử lý. Không đổi trạng thái sang “đã hoàn thành” chỉ vì đã gửi yêu cầu; chỉ đóng đầu việc khi hồ sơ sửa đổi hoặc chứng cứ kiểm tra đã được lưu và người phụ trách xác nhận.

Tình huống thực hành

Nhà thầu đề nghị tăng giá vì vật liệu tăng và đồng thời bổ sung một hạng mục ngoài phạm vi. Chủ đầu tư nên tách hai hồ sơ: biến động giá của phần công việc đã có và khối lượng công việc mới. Phần thứ nhất kiểm tra loại giá hợp đồng, điều kiện điều chỉnh và dữ liệu giá; phần thứ hai kiểm tra yêu cầu thiết kế, dự toán và thẩm quyền bổ sung. Gộp tất cả thành một tỷ lệ tăng sẽ khó thẩm tra, dễ tính trùng và không chỉ ra căn cứ sửa đổi hợp đồng.

Câu hỏi thường gặp

Duyệt dự toán điều chỉnh đã đủ để thanh toán phát sinh? Chưa thể kết luận; còn phải kiểm tra hợp đồng, chấp thuận công việc, nghiệm thu và hồ sơ thanh toán.

Tổng mức đầu tư không đổi thì không cần thủ tục? Vẫn phải kiểm tra quyền quyết định, điều chỉnh dự toán, thiết kế và hợp đồng.

Văn bản gốc và cách cập nhật

Khi sử dụng cho hồ sơ thực tế, đối chiếu ngày lập, ngày trình, ngày phê duyệt hoặc ngày ký hợp đồng với điều khoản chuyển tiếp của văn bản tương ứng. Bản hợp nhất giúp đọc nội dung đã sửa đổi; không có một ngày hiệu lực mới chung cho mọi quy định trong bản hợp nhất.